محمد علي حزين لاهيجي

71

فتح السبل ( فارسى )

و ديدن احوال اين طبقه از علماى جاهل بسا اذكيا را باعث نفرت از ميل به طلب علم شده ، و موجب يأس كلى از سعادت حقيقى گرديده ، و ليكن اگر مستعدّ صاحب فطرت امعان نظر كند خواهد يافت كه ضلالت و دنائت اين قوم به علّت پستى همّت و فساد نيّت و عدم خلوص ايشان است نه سبب خفاى طريق و عدم تيّسر حصول مرتبهء كمال و هرآينه براى طالب متدبّر آنچه در اين رسالهء وجيزه بيان نموديم وسيلهء تيقّظ و آگاهى تواند بود . و مطلب ما در اين رساله ، نصرت مذهبى و حمايت طريقه‌اى يا تضعيف قولى و ابطال مسلكى نيست ، بلكه مطلب نقل و كشف احوال است مطابق نفس الأمر ، و حكايت و بيان واقع است كما هو عليه . و كسى را توهّم آن نشود كه كلام ما در بعض مواضع خالى از بيان ، و ادعايى مجرّد از برهان است ، چه برهان بر جميع مطالب ما تتبّع و علم به فنّ سير و اخبار و روايات ثقات و اطلاع بر حقايق احوال ادوار است كسى را كه علم به اين فنّ حاصل شده و تصفّح آن از روايات مجموع نقله و حملهء علم كرده باشد علم قطعى به صحت نقل ما حاصل تواند بود . و در مقامى كه حاجت به ذكر دليل بوده برهان را با دعوى مقترن ساخته‌ايم . و ارباب استعداد را در مطالب مذكوره مجال توقّف در تصديق نيست ، چه از غايت روشنى و ظهور كلام و وضوح امارات حقيقت و قرب تعبيرات و تقريرات به حريم بداهت موجب اطمينان نفس است . و كسانى كه علم و اطلاع بر مجاهدات ما در تحصيل علوم و اخذ هر فن از مآخذ صحيحهء متقنه و مجبول بودن ما به حبّ حق و انصاف و امور نفس الامريّهء و حقايق واقعيه ، و نفرت ما از كذب و اعتساف ، و تنزّه ما از تقوّل به غير معلوم يافته باشند در آنچه تنصيص كنيم محتاج به برهان و اقامهء دليل نبوده دعواى ما را قائم مقام دليل خواهند داشت . و اكنون به خاطر رسيد كه چون اعظم مسائل خلافيّه مسألهء « امامت » است و جميع اختلافات كه ميانهء مسلمين و در دين خاتم النبيين - ص - واقع شده و انشعاب امّت به هفتاد و سه مذهب متفرّع به اختلاف در امامت است كما قال صاحب الملل و النحل : « أعظم الخلاف بين الامّة خلاف الامامة ، اذ ما سلّ سيف في الاسلام على قاعدة دينية